Het Gebaar
Een beeld door Annemarie Verheijen
Welkom bij het Gebaar
Welcome to the Gesture
Welkom bij het Gebaar
Een beeld, van de hand van beeldhouwer Annemarie Verheijen dat tot stand is gekomen door de stuwende kracht van de Werkgroep Blijvende Herinnering, onder voorzitterschap van Rita Peerlings, met als inspirator Jan Lempens.
Het Sint Jans Gasthuis en de werkgroep vervullen hiermee hun wens om op de grens van de oudbouw naar de nieuwbouw, hun dankbaarheid aan de inspanningen van de Zusters van Liefde te Tilburg voor Weert blijvend te markeren. Alsook als lofuiting aan alle medewerkers van het SJG, die zich dagelijks met hart-en-ziel inzetten voor de patiënt en de organisatie; voor, aan of achter het bed.
Waar kijkt u naar?
Aan de muur ziet u een bronzen wandobject, voorstellende de twee weldoeners die een hart omhoog houden, ik stel ze later aan u voor.
Zij staan symbool voor allen die geld en middelen beschikbaar hebben gesteld voor de totstandkoming van het Sint Jans Gasthuis.
Deze twee weldoeners staan oog-in-oog met de drie Zusters van Liefde die uiteindelijk met hun congregatie te Tilburg, gedurende 100 jaar de geschiedenis van het ziekenhuis in Weert hebben vormgegeven.
Vanuit de weldoeners op het wandobject gaat barmhartigheid, gesymboliseerd als hart door naar de drie Zusters op de achtersteven. Deze dragen op hun beurt weer verbeeldend de zorg voor de medemens over aan de medewerkers van het SJG, die deze iedere dag opnieuw op zich nemen. De medewerkers worden actief en dynamisch als team in een bootvorm afgebeeld, met op de voorsteven het boegbeeld van SJG die het hart vol trots aan de wereld en de toekomst toont.
Door deze richting van kijken naar het beeld -van wandobject naar voorsteven- ga je via het verleden en het heden, naar de toekomst.
Het hart vormt hierbij de rode draad.
Hoe het begon
In 1869 -ten tijde van zeer besmettelijke ziekten als cholera en tyfus- werden er drie leden van de kloosterorde ‘Zusters van Liefde’ te Tilburg, te weten Florentine Heisterman, Heliodora Revehorst en Vigorina Merkelbach naar Weert gezonden om hun noodlijdende medemens te helpen, bij de verzorging van zieken, opvang van wezen, steunen van armen en het geven van onderwijs. Deze hulp van buitenaf was zeer welkom en geschiedde in het Liefdeshuis, genoemd naar de Zusters van Liefde.
Er was al spoedig noodzaak tot uitbreiding. De twee eerdergenoemde weldoeners, mejuffrouw Maria Claessens en de heer Jan Meijers schonken respectievelijk grond en geld. Deze laatste had als wens, zeg maar voorwaarde dat het Liefdeshuis naar zijn patroonheilige Sint Jan werd vernoemd, vandaar de naamsverandering in Sint Jans Gasthuis.
Meerdere welgestelde burgers volgden hun voorbeeld en schonken een deel van hun vermogen en bezittingen aan het armbestuur.
Hiermee kon een oude pastorie aangekocht en verbouwd worden tot een gasthuis voor armen, zieken en wezen. De zusters zijn er ruim 100 jaar werkzaam gebleven.
Persoonlijk bewaar ik goede herinneringen aan het bezoek aan hun klooster in Tilburg, het was een fijne dag vol cultuur, kunst en architectuur onder de bezielende leiding van een aantal wereldse en energieke zusters.
Fase 1 van de Nieuwbouw van het ziekenhuis is nu afgerond en op 31 januari 2026 werden alle patiënten verhuisd. Ik vertel u een korte anekdote hieromtrent:
Mevrouw Rietje Munnecom was de eerste patiënt die overging en was enigszins verbaasd dat zij de primeur kreeg in de Nieuwbouw. Ze werd verwelkomd door de bestuurders Gertjan Kamps en Marc Roupe van der Voort met een grote fruitmand. Haar eerste reactie: “Ik wil vooral veel complimenten aan het zorgpersoneel geven, met kleine gebaren zorgen zij ervoor dat je je toch fijner voelt. Bij de eerste opname kreeg ik een kop bouillon, dat was precies wat ik nodig had. Er is echt aandacht voor me, fantastisch, maarre … komt mijn buurvrouw van de vorige kamer ook weer bij mij te liggen? We hadden een klik.” En ja, ook deze wens werd vervuld.
Dat gebaar raakt mij als mens en beeldend kunstenaar: dat je oog en oor blijft hebben voor de patiënt, ook in de marges. Het was aan mij om dat in een beeld te vangen.
Op 25 juni 2026, een dag na de patroonheilige Sint Jan is het beeld feestelijk onthuld in aanwezigheid van een delegatie van de Zusters van Liefde.
Ik ben hierbij dank verschuldigd aan het thuisfront en bronsgieterij Custers.
Ontwerp en tekst: Annemarie Verheijen, beeldend kunstenaar
Engelse vertaling en stem: Michèle Ferrière
Bronnen:
- Bezoek aan de Zusters van Liefde in Tilburg
- Jubileumboek 150 jaar trotse geschiedenis, auteur Bas Poell
- Informatie social media
Welcome to the Gesture
A sculpture created by visual artist Annemarie Verheijen, brought into being through the driving force of the Working Group Lasting Remembrance, chaired by Rita Peerlings, with Jan Lempens as its inspirer.
With this artwork, the Sint Jans Gasthuis and the working group fulfil their wish to create a lasting tribute, at the transition between the old and the new hospital buildings, expressing gratitude for the dedication of the Sisters of Charity of Tilburg to the people of Weert. At the same time, it is a tribute to all SJG staff members, who devote themselves heart and soul each day to the organization and the patient — in front of, at, and behind the bedside.
What are you looking at?
On the wall you see a bronze wall sculpture depicting two benefactors holding up a heart; I will introduce them to you shortly.
They symbolise all those who contributed money and resources towards the founding of the Sint Jans Gasthuis.
These two benefactors stand face to face with the three Sisters of Charity who, together with their congregation in Tilburg, shaped the history of the hospital in Weert for over one hundred years.
From the benefactors on the wall sculpture, compassion — symbolised by the heart — is passed on to the three Sisters at the stern. In turn, they symbolically pass the care for others on to the staff of the SJG, who take on this responsibility anew every single day. The staff are portrayed actively and dynamically as a team in the shape of a boat, with the SJG figurehead at the bow proudly presenting the heart to the world and to the future.
By following this direction of viewing — from the wall sculpture to the bow — you travel through the past and the present towards the future.
The heart forms the common thread throughout.
How it began
In 1869 — at a time when highly contagious diseases such as cholera and typhus were widespread — three members of the religious order of the Sisters of Charity in Tilburg, Florentine Heisterman, Heliodora Revehorst and Vigorina Merkelbach, were sent to Weert to help those in need: caring for the sick, sheltering orphans, supporting the poor, and providing education. This outside assistance was greatly welcomed and took place in the Liefdeshuis (“House of Charity”), named after the Sisters of Charity.
The need for expansion soon arose. The two benefactors mentioned earlier, Miss Maria Claessens and Mr Jan Meijers, donated land and money respectively. The latter expressed the wish — or rather the condition — that the Liefdeshuis be named after his patron saint, Saint John. This led to the name change to Sint Jans Gasthuis.
Many affluent citizens followed their example and donated part of their wealth and possessions to the local poor relief board.
This made it possible to purchase and renovate an old presbytery into a hospital for the poor, the sick, and orphans. The Sisters remained active there for more than a century.
Personally, I cherish fond memories of visiting their convent in Tilburg. It was a wonderful day filled with culture, art, and architecture, guided by several worldly and energetic Sisters.
Phase 1 of the hospital’s new building project has now been completed, and on 31 January 2026 all patients were moved into the new facilities.
I would like to share a short anecdote about this:
Mrs Rietje Munnecom was the very first patient to be transferred and was somewhat surprised to receive this honour. She was welcomed by board members Gertjan Kamps and Marc Roupe van der Voort with a large fruit basket. Her first response was:
“I especially want to compliment the care staff. Through small gestures, they make you feel so much better. During my first stay, I was given a cup of broth — it was exactly what I needed. There is genuine attention for me here, wonderful — but… will my neighbour from the previous room be staying with me again? We really connected.” And yes, that wish too was fulfilled.
That gesture touches me deeply, both as a person and as a visual artist: continuing to see and listen to the patient, even in the less visible moments of care.
It was my task to capture that in a sculpture.
On 25 June 2026, one day after the feast day of Saint John, the sculpture was ceremonially unveiled in the presence of a delegation of the Sisters of Charity.
I would like to express my gratitude to my family and to Custers Bronze Foundry.
Design and text: Annemarie Verheijen, visual artist
English translation and voice: Michèle Ferrière
Sources:
• Visit to the Sisters of Charity in Tilburg
• Anniversary book 150 Years of Proud History, by Bas Poell
• Information from social media
Het proces / The process
foto’s Annemarie Verheijen
film Gertjan Kamps